Home / SOẠN BÀI / Soạn bài Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão

Soạn bài Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão

Đề bài: Soạn bài Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão

I. Đọc hiểu văn bản

Tác giả Phạm Ngũ Lão:

  • Phạm Ngũ Lão sinh năm 1255, mất năm 1320, quê ở Hưng Yên.
  • Phạm Ngũ Lão xuất thân từ tầng lớp bình dân nhưng do chí cao tài lớn, ông đã trở thành tùy tướng số một bên cạnh vua Trần Quốc Tuấn.
  • Ông được làm rể của Trần Hưng Đạo, lấy con gái nuôi của Trần Hưng Đạo.
  • Phạm Ngũ Lão có nhiều công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Mông – Nguyên.
  • Phạm Ngũ Lão thích đọc sách, thích ngâm thơ và từng được ngợi ca là người văn võ toàn tài.
  • Tác phẩm hiện tại của ông hiện còn lại hai bài thơ: Tỏ Lòng (Thuật Hoài) và Viếng Thượng quốc công Hưng Đạo Đại Vương (Văn thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương).

Tác phẩm:

  • Bài thơ được sáng tác khi nhà Trần vừa đánh bại quân Mông – Nguyên

Soạn bài Thuật Hoài của Phạm Ngũ Lão
Soạn bài Thuật Hoài của Phạm Ngũ Lão

II. Hướng dẫn học bài

Câu 1.

Điểm khác nhau giữa câu thơ đầu trong nguyên tác chữ hán (qua phần dịch nghĩa) với câu thơ dịch:

Câu thơ đầu trong bản phiên âm: “Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu”, câu thơ đầu trong bản dịch thơ: “Múa giáo non sông trải mấy thu”, dịch nghĩa là “Cầm ngang ngọn giáo gìn giữ non sống đã mấy thu”.

  • Ý nghĩa của câu thơ này là dựng lên hình ảnh hiên ngang, lẫm liệt đầy chí khí của người anh hùng cầm giáo gìn giữ đất nước.
  • Tuy nhiên, trong bản dịch thơ lại được tả là “Múa giáo”. Từ này không thể diễn tả được hết sự oai phong, hiên ngang của người anh hùng.
  • Còn từ “Hoành sóc” bao hàm ý nghĩa nhiều hơn. Ngay cả âm điệu của từ “hoành sóc” cũng vang dội hơn, nghe hấp dẫn hơn.

Câu 2.

Cảm nhận về sức mạnh của quân đội nhà Trần qua câu thơ “Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu”:

  • Sức mạnh của quân đội nhà Trần thật mạnh mẽ, hùng dũng
  • Sức mạnh ấy được cường điệu hóa đến mức “nuốt trôi trâu” nghĩa là át cả sao trời. Sự so sánh này thật táo báo. Nhưng so sánh như vậy mới thể hiện được sự sức mạnh hùng dũng, lẫm liệt của đội quân nhà Trần.
  • Tác giả dùng từ “Ba quân” còn để thể  hiện sự đông đảo, dũng mãnh trong lực lượng quân đội nhà Trần.
  • Một đội quân đáng khâm phục. Qua cách diễn tả của nhà thơ, ta có thể đặt nhiều niềm tin chiến thắng vào đội quân nhà Trần.

Câu 3.

“Nợ” công danh mà tác giả nói tới trong bài thơ có thể hiêu theo cả hai nghĩa:

  • Thể hiện chí làm trai theo tinh thần Nho giáo: Lập công (để lại sự nghiệp), lập danh (để lại tiếng thơm).
  • Chưa hoàn thành nghĩa vụ đối với dân, với nước.

Như vậy, với Phạm Ngũ Lão, cuộc đời người con trai phải làm nên công danh với dân với nước, để lại tiếng thơm cho đời mới xứng đáng và đáng nể phục. Bởi Trong hoàn cảnh của Phạm Ngũ Lão, đất nước còn chưa yên bình, chiến tranh loạn lạc hay xảy ra. Khi đó, nam nhi là lực lượng chính đứng lên chiến đấu. Vì vậy, nghĩa vụ quan trọng nhất của người con trai thời bấy giờ là làm nên nghiệp lớn, góp công xây dựng đất nước, bảo vệ nhân dân.

Ý nghĩa của việc “nợ” này cũng có ý nghĩa sâu sắc đối với thế hệ trẻ hiện giờ. Làm trai không những là chỗ dựa cho gia đình mà còn là người đóng vai trò quan trọng trong việc làm giàu mạnh nước nhà.

Chí anh hùng trong Thuật hoài
Chí anh hùng trong Thuật hoài

Câu 4.

Phân tích ý nghĩa của nỗi “thẹn” trong câu thơ cuối.

Câu thơ cuối trong phiên âm: Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu

Câu thơ trong phần dịch nghĩa: Thì luống thẹn thung fkhi nghe người đời kể chuyện vũ hầu

Câu thơ trong bản dịch thơ: Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu.

  • “thẹn” ở đây là chỉ trạng thái hổ thẹn, ngượng ngùng, xấu hổ. Phạm Ngũ Lão cảm thấy thẹn vì chưa làm nên công danh với đất nước, chưa làm nên tiếng thơm để đời.
  • Cái “thẹn” này của ông mang tầm vóc quốc gia mà thế hệ sau cần noi gương, học hỏi.
  • “thẹn” vì ý chí ông luôn hướng về đất nước, luôn một lòng trung thành với nước với dân.
  • Đây là một tư tưởng lớn rất đáng ngợi ca và trân trọng.

Câu 5.

Qua những lời thơ tỏ lòng, hình ảnh trang nam nhi thời Trần mang vẻ đẹp cả về ngoại hình (tầm vóc anh hùng, chí khí anh dũng), cả về tâm hồn.

  • Họ sẵn sàng xông pha ra mặt trận để cứu nước cứu dân
  • Luôn quyết tâm làm nên nghiệp lớn
  • Luôn xả thân vì nghĩa
  • Nếu chưa làm được việc lớn nghĩa là còn nợ đất nước

Hình ảnh người anh hùng được thể hiện rất đẹp, mang ý nghĩa rất lớn với thế hệ trẻ hôm nay.

Thế hệ trẻ hôm nay cũng hãy tiếp bước các anh hùng thời xưa, cùng nuôi chí lớn, giữ vững hào khí trong mình để mỗi khi đất nước cần là có người xung phong.

Ngay cả trong thời bình, thanh niên cũng hãy cố gắng học hỏi, hoàn thiện mình, xây dựng đất nước từ chính việc xây dựng gia đình, làm tốt công việc của bản thân, của tập thể.

Check Also

Quê hương

Soạn bài thơ Quê hương của Tế Hanh

Đề bài: Soạn bài thơ Quê hương của Tế Hanh I. Kiến thức cơ bản …

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *