Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân Tích Tác Phẩm Chí Phèo Của Nhà Văn Nam Cao

Phân Tích Tác Phẩm Chí Phèo Của Nhà Văn Nam Cao

Đề bài: Phân Tích Tác Phẩm Chí Phèo Của Nhà Văn Nam Cao

BÀI LÀM

Chí Phèo, Thị Nở – cặp đôi đã thu hút sự chú ý của rất nhiều người bước ra từ trang văn chân thực của nhà văn Nam Cao. Dù sống nghèo, nhưng ông đã thẳng thắn đưa cuộc sống thực tế đầy ai oán, bi thương vào những tác phẩm của mình. Trong đó, “Chí Phèo” là một trong những truyện ngắn ghi lại những thước phim chân thực nhất về cuộc sống cùng cực của người nông dân trong xã hội phong kiến tàn ác, bất nhân. Ở đó, có những người không còn biết mình là người, hay là quỷ dữ. Giống như Chí Phèo, như Thị Nở, họ gần như mất đi cả ý thức về cuộc đời mình.

>> Xem thêm: Phân Tích Diễn Biến Tâm Lý Chí Phèo Sau Khi Gặp Thị Nở

>> Xem thêm: Phân tích bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo

>> Xem thêm: Phân tích chi tiết Chí Phèo bị Thị Nở cự tuyệt trong truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao

>> Xem thêm: Phân tích tấm lòng lương thiện của Thị Nở trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

>> Xem thêm: Phân tích tiếng chửi của Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao

>> Xem thêm: Đọc Chí phèo của Nam Cao, có ý kiến cho rằng: "Bi kịch của Chí phèo là bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người", lại có ý kiến khẳng định: "Bi kịch của Chí Phèo, hơn thế, còn là  bi kịch con người tự từ chối quyền làm người". Hãy viết một bài luận bày tỏ quan điểm cá nhân về bi kịch của nhân vật Chí Phèo

Có thể nói, tác phẩm Chí Phèo là một áng văn rất đẹp, rất hay và cũng rất buồn. Vì ở đó, những gì chân thực nhất về cuộc sống của người nông dân đều được Nam Cao thể hiện qua những nhân vật điển hình trong tác phẩm: Chí Phèo, Thị Nở, Bá Kiến, Lí Cường. Mỗi người đều đại diện cho một tầng lớp trong xã hội. Một bên là giai cấp thống trị tàn ác bất nhân, đại diện là Bá Kiến, Lý Cường. Một bên là người nông dân cùng khổ bị đàn áp bóc lột đến mất cả hình dạng, mất cả nhân tính là Chí Phèo. Nhưng bên cạnh Chí lại có Thị Nở, Thị cũng nghèo, cũng chung tầng lớp với Chí. Dù Thị dở hơi, ngù ngờ, và xấu, xấu nhất làng Vũ Đại nhưng chính Thị lại là một ngọn đuốc sáng chói giữa cả cái xã hội ô hợp ấy. Chính Thị đã thắp sáng lên những niềm tin và hi vọng cho Chí, cho một con người đã đắm chìm trong những cơn say dài dằng dặc. Nhờ có Thị mà Chí từ một kẻ chuyên rạch mặt ăn vạ, chuyên cướp giật, chém người trở thành người hiền lành, tử tế và khao khát được trở lại làm người lương thiện. Nhưng rồi, thật đáng buồn vì thị dở hơi. Thị nghe lời bà cô của mình cũng không có chồng, thị cự tuyệt và quay lưng lại với Chí một cách phũ pháng khiến hắn sững sờ và đau khổ. Trong cơn tuyệt vọng, Chí thầm nghĩ sẽ giết cả nhà thị. Nhưng rồi, bước chân Chí cứ bước đến đến nhà Bá Kiến như một thói quen. Lần này, Chí đến không phải để đòi tiền mà để đòi lại sự lương thiện cho chính mình. Chí nhận ra, trong xã hội ấy, muốn lương thiện chỉ còn một cách duy nhất là cái chết. Chí đâm chết Bá Kiến rồi cũng tự kết liễu cuộc đời mình.

Như vậy, Chí Phèo là một trong những tác phẩm đã thể hiện một cách rất đầy đủ về bản chất của xã hội phong kiến tàn ác bất nhân thông qua những nhân vật điển hình: Bá Kiến, Lí Cường, Chí Phèo, Thị Nở. Mở đầu tác phẩm là hình ảnh Chí vừa đi vừa chửi. Hắn chửi tất cả những gì có thể chửi. Chửi trời, chứi đời, chửi cả những ai không chửi nhau với hắn. Hắn chửi đứa nào đẻ ra hắn để hắn phải sống một cuộc đời tăm tối như thế này. Nhưng có lẽ cả làng Vũ Đại đã quen với tiếng chửi của Chí rồi nên chẳng ai thèm để ý. Chí có lũ chó sủa xôn xao khắp cả xóm. Chí đi đến đâu là gây ồn ào đến đấy. Tiếng chửi của Chí tưởng chừng như vô nghĩa với mọi người. Nhưng chính tiếng chửi ấy lại ẩn chứa bao ý nghĩa sâu xa mà Nam Cao muốn gửi gắm vào. Và có lẽ, chính tác giả cũng đã mượn nhân vật của mình để thầm chửi cái xã hội thối nát đã đẩy con người ta vào bước đường cùng. Thế nên, tiếng chửi của Chí nghe sao mà chua chát quá. Phân tích kỹ hơn, ta sẽ thấy sự tủi hờn đến cùng cực và nỗi ai oán đến thấu xương thịt trong từng tiếng chửi của hắn. Tại vì sao mà từ một chàng thanh niên khỏe mạnh, ngoan hiền, tử tế nay trở thành một tên rạch mặt ăn vạ suốt ngày say sưa với những cơn chửi liên hồi? Chỉ có mình Chí mới có thể hiểu được tại sao cuộc đời mình lại trở nên bi thảm như thế này. Chí say nhưng trong tiềm thức hẳn vẫn tỉnh. Thế nên, hắn mới có thể chửi được như thế. Hơn nữa, người ta vẫn thường nói, lời khi say mới là lời thật lòng nhất. Vì vậy, Chí càng say thì những hồi chửi của hắn lại càng có ý nghĩa. Chỉ là làng Vũ Đại không còn nhìn nhận Chí là con người nữa nên không ai để ý đến hắn. Ngòi bút của Nam Cao cũng đã dành cho Chí những lời miêu tả rất đáng sợ: “Hắn về lớp này trông khác hẳn, mới đầu chẳng ai biết hắn là ai. Trông đặc như thằng săng đá. Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng hai mắt gườm gườm trông gớm chết! Hắn mặc quần nái đen với cái áo tây vàng. Cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ rồng phượng với một tướng cầm chùy, cả hai cánh tay cũng thế. Trông gớm chết!”. Đến ngay cả Nam Cao là người xây dựng nên hình ảnh của Chí mà cũng liên tục phải kêu lên “gớm chết”. Từng từ ngữ, từng câu văn như tạc vào Chí những đường nét ghê rợn. Hình ảnh của Chí lúc này chính là sản phẩm của những kẻ đã đàn áp Chí, của bà ba – vợ Bá Kiến, người đàn bà lăng loàn, dâm đãng đã đẩy Chí trở thành kẻ tù tội. Bao nhiêu thói hư tật xấu đã lấn chiếm con người Chí, khiến hắn trở thành một kẻ hung hãn, dữ tợn như bây giờ. Cả làng Vũ Đại không ai còn nhìn nhận hắn nữa.

Bên cạnh Chí, Nam Cao đã xây dựng thêm Thị Nở để trang văn càng trở nên ai oán và đầy sinh động. Không hiểu vì lí do gì mà bao nhiêu cái đẹp, cái hay Nam Cao không viết, lại đi viết những gì xấu nhất dành cho Thị: “Thị sinh ra vốn đã xấu: “mặt của thị thực là một sự mỉa mai của hóa công: nó ngắn đến nỗi người ta có thể tưởng bề ngang lớn hơn bề dài, thế mà hai má nó lại hóp vào mới thật là tai hại, nếu má nó phinh phính thì mặt thị lại còn được hao hao như mặt lợn, là thứ mặt vốn nhiều hơn người ta tưởng, trên cổ người. Cái mũi thì vừa ngắn, vừa to, vừa đỏ, vừa sần sùi như vỏ cam sành, bành bạnh muốn chen lẫn nhau với những cái môi cũng cố to cho không thua cái mũi: có lẽ vì cố quá cho nên chúng nứt nở như rạn ra. Ðã thế thị lại ăn trầu thuốc, hai môi dày được bồi cho dày thêm một lần, cũng may quết trầu sánh lại, che được cái màu thịt trâu xám ngoách. Ðã thế những cái răng rất to lại chìa ra: ý hẳn chúng nghĩ sự cân đối chữa được một vài phần cho sự xấu..”. Thế nhưng ngược lại với cái vẻ bề ngoài xấu xí “ma chê quỷ hờn” ấy lại là một tấm lòng lương thiện vô cùng. Thị dở hơi nhưng thị chẳng bao giờ làm hại ai. Mà thật ra thị ngù ngờ đâu có thể hại được ai. Có lẽ đây là người đàn bà xấu nhất trong cả làng văn chương.

Hai con người “trời sinh một cặp” ấy đã vô tình gặp nhau. Họ đến với nhau trong một đêm trăng rất lãng mạn. Thị ra bờ sông nghỉ ngơi rồi ngủ quên ở đó. Còn Chí sau khi uống rượu say, nửa đêm lảng vảng ra ngoài đã gặp thị. Là vì men say hay vì tiếng sét ái tình mà hai con người lao vào nhau. Không toan tính, cũng chẳng ngại ngùng. Trong cái đêm trăng thanh gió mát ấy, men rượu và men tình hòa quyện vào nhau. Một kẻ chuyên rạch mặt ăn vạ, còn một kẻ ngù ngờ xấu xí, dở hơi, ế chồng, họ thật xứng đôi vừa lứa.

Loading...

Sau cơn say tình ấy, Chí tỉnh thức, tỉnh cả rượu. Những hương vị cuộc sống dần dần mon men trở về trong tâm hồn hắn. Một tâm hồn đã quá đỗi hoang vu sau những ngày dài đắm chìm trong cơn say triền miên. Một tâm hồn đã tha hóa tưởng chừng như mãi mãi bị luẩn quẩn trong vũng bùn lầy lội của xã hội phong kiến nhơ nhuốc. Những cảnh vật thân quen dần dần len lỏi vào hắn. Ánh nắng ban mai, tiếng mái chèo gõ cá, tiếng người đi chợ vải nói chuyện xôn xao… Tất cả những điều ấy ngày nào cũng có nhưng cho đến hôm nay hắn mới nhận ra. Có phải vì hắn tỉnh rượu hay vì đang say tình? Có lẽ là cả hai. Cái người đàn bà dở hơi, xấu xí vô tội vạ ấy lại chính là ngọn đuốc sáng chiếu rọi vào cuộc đời đen ngòm của hắn. Hôm nay, Chí không đi ăn vạ nữa. Chí đang nghĩ về đời mình, nghĩ về những gì mình làm. Chí ăn năn và lo lắng sự cô đơn sẽ đến nếu Chí cứ đi cướp giật, ăn vạ mãi. Chí nhận ra đó mới là điều đáng sợ nhất trong cuộc đời, đáng sợ hơn cả ốm đau bệnh tật. Những ý nghĩ lương thiện loáng thoáng trở về trong đầu Chí. Chí muốn làm hòa với mọi người, muốn có một gia đình nhỏ yên ấm như ước mơ từ trước của mình. Chưa bao giờ Chí lại khát khao cuộc sống mãnh liệt như bây giờ. Thì ra, Chí cũng hiền lắm, hắn đâu dữ tợn như những gì mọi người nhìn thấy. Chí chỉ mạnh vì liều thôi. Chính cái xã hội phong kiến đã cướp đi một anh Chí hiền lành, tử tế, chịu khó, cướp đi những ngày tháng đầy ước mơ, đầy khát vọng của Chí, làm nhân cách Chí bị tha hóa, khiến hắn trở thành một kẻ chuyên rạch mặt ăn vạ. Lòng hắn trai lì và không còn cảm giác đau nữa. Cho đến tận ngày hôm nay, sau khi gặp Thị – người đàn bà xấu nhất làng Vũ Đại, Chí đã tỉnh ngộ, con người thực sự của Chí đang hồi sinh.

Đắt giá nhất là chi tiết bát cháo hành của Thị. Bát cháo ấy chỉ đơn thuần là gạo, rồi chút hành cho thơm. Nhưng nó được nấu từ tấm lòng chân thành và lương thiện của thị. Có lẽ đến đây, người đọc đã hiểu vì sao lúc trước Nam Cao lại dành cho thị những cái xấu nhất, xấu đến nỗi như một con quỷ sống không ai muốn nhìn. Nhưng đó chỉ là cái vỏ bọc của một tấm lòng trong sáng và tốt đẹp. Không ai xấu như thị nhưng cũng không ai tốt bằng thị. Và có lẽ cũng vì thị dở hơi nên thị mới chấp nhận Chí. Nhưng chính cái dở hơi ấy lại làm Chí đổi đời. Trong cả tác phẩm, thì đây là lần đầu tiên và duy nhất Chí tỉnh táo sau những cơn say. Bát cháo hành của thị như một ân huệ lớn lao cho Chí. Chí chưa từng được chăm sóc bởi bàn tay của một người đàn bà. Lúc đẻ ra, Chí bị bỏ rơi ở lò gạch, lớn lên vào ở cho nhà bá kiến. Sống kiếp nô lệ nhưng Chí chưa từng hại ai. Cho đến khi bị đẩy vào tù, Chí oán hận cuộc đời, oán hận những con người đã hại mình. Khi ra tù, Chí lại lọt vào tay của Bá Kiến, nên lại càng trở nên hung hãn. Nhưng tất cả những điều ấy nay đã lắng xuống. Bát cháo hành của Thị đã đánh thức con người Chí, đã vực dậy Chí trong những cơn say. Nam Cao cũng không viết rõ đây có phải là tình yêu đích thực không, nhưng chắc chắn một điều trong đó có tình thương. Tình thương thực sự của một con người. Tình thương đã cảm hóa một kẻ “săng đá”, chuyên cướp giật, chuyên đâm thuê chém mướn trở lại làm một người lương thiện.

Thế là hai người họ ở với nhau được năm ngày năm đêm, thị chợt nhớ đến người bà cô của mình. Bà ấy cũng không chồng. Thị phải tạm dừng yêu lại để hỏi bà cô của mình đã. Bị bà ngăn cản, thị tức giận trút hết lên đầu Chí. Sau những ngày yêu thương ngắn ngủi, Chí đã tỉnh thức và đang quay trở lại làm người lương thiện. Nhưng thật đáng buồn, bi kịch lại đội lên đầu Chí khi thị tức tưởi chạy đến nói những lời cay nghiệt xối xả vào thẳng mặt Chí. Thị chửi hắn, Thị hả hê lắm. Thị ngoay ngoáy cái mông đít ra về. Hắn sửng sốt, đứng lên gọi lại. Hắn đuổi theo thị, nắm lấy tay. Thị gạt ra, lại giúi thêm cho một cái. Ai đã từng trải qua một lần đổ vỡ trong tình yêu, hẳn sẽ thấu hiểu được cảm giác của Chí lúc này. Cái cảm giác bị người yêu cự tuyệt mới cay đắng làm sao. Dù hắn có là người như thế nào đi nữa, thì tình yêu hắn dành cho thị cũng vẫn là một tình cảm trong sáng, chân thành và rất đẹp. Mối tình của họ cũng đã trải qua những giây phút mặn nồng bên nhau. Chưa một lần xảy ra cãi cọ. Vậy mà giờ đây, chỉ trong phút chốc, Thị quay lưng bước đi, để lại sự khó hiểu cho Chí. Khiến hắn sững sờ, hụt hẫng. Những tưởng cuộc đời từ đây thay đổi, sẽ không còn cô đơn khi về già, sẽ có người sớm hôm trò chuyện, rồi cùng nhau làm ăn, dăm ba bữa khấm khá tậu thêm mấy sào ruộng như hắn đã từng ước mơ. Nhưng, mọi thứ đã vụt tắt sau những lời chửi chua chát và thái độ ngoa ngoắt của Thị. Một cuộc tình chấm dứt.

phan tich tac pham chi pheo

Sau khi bị cự tuyệt, hay nói đúng hơn là “thất tình”, Chí lại chìm vào cơn say. Nhưng lần này, càng uống càng tỉnh. Chí toan định đập vỡ đầu nhưng Chí lại nghĩ ăn vạ ở đây thì được ích gì. Chí phải đi giết chết cả nhà thị, giết chết cả cái con khọm già. Và rồi Chí cầm dao đi. Nhưng bước chân Chí lại đi thẳng tới nhà Bá Kiến. Như mọi khi, cụ móc sẵn năm hào cho hắn. Nhưng lần này Chí đến không phải vì tiền. Trong men rượu Chí vẫn ý thức được lời nói của mình: “Tao cần lương thiện” và Chí hiểu chỉ còn lại một cách duy nhất để trở lại làm người lương thiện. Đó là cái chết. Chí đâm chết Bá Kiến rồi cũng tự kết liễu cuộc đời mình.

Cái chết của Chí gây xôn xao cả xóm làng. Không một ai thương xót cho Chí. Thậm chí, có người còn cho đó là đáng đời. Nhưng Bá Kiến chết còn Lí Cường, Chí Phèo chết, có thể sẽ còn một Chí Phèo con trong bụng Thị Nở. Ở cái xã hội ấy, dù có nhiều hi vọng nhưng Nam Cao biết cái tình trạng thối nát, tha hóa này sẽ còn tiếp tục diễn ra.

Như vậy, qua những diễn biến của câu chuyện, qua những lời trần thuật chân thực kết hợp với lời nhân vật, Nam Cao đã tái hiện lại cảnh xã hội xô đẩy, tha hóa cả về hình thể lẫn nhân cách. Điển hình ở đây là Chí Phèo. Sau những biến cố của cuộc đời, Chí đã không được xã hội nhìn nhận là người nữa. Trong cả cái xã hội ấy, chỉ có duy nhất một người đàn bà dở hơi, xấu xí, ế chồng chịu nhìn nhận Chí. Thị như một thứ ánh sáng soi rọi vào cuộc đời tăm tối của Chí. Nhưng ánh sáng ấy lại vụt tắt một cách nhanh chóng khiến Chí thất vọng, buồn khổ và đau đớn. Chí khát khao được trở lại làm người lương thiện. Chí thèm được bàn tay một người đàn bà chăm sóc. Hơn bốn mươi tuổi đầu nhưng cái tình yêu chớp nhoáng của thị đã khiến Chí khóc rưng rức như một đứa con nít. Bi kịch đau thương lại đến với Chí. Chính lúc khát khao sống nhất lại là lúc Chí kết liễu cuộc đời mình. Nếu Chí không chết, và nếu Chí vượt qua được nỗi đau bị Thị Nở ruồng bỏ, Chí quyết tâm làm lại từ đầu, thì liệu điều gì sẽ xảy ra? Liệu Chí có được mọi người nhìn nhận lại nữa không? Liệu Bá Kiến có tha cho Chí? Hay lại tìm cách đẩy Chí vào cuộc sống tha hóa, biến chất? Vì vậy, Chí đã chọn cho mình một con đường là chết. Đúng lúc nhân cách thức tỉnh và để nó không bị tha hóa nữa, chỉ có cái chết mới có thể giữ được nhân cách cho Chí. Chí làm vậy là hoàn toàn đúng.

Tác phẩm đã khép lại nhưng hình ảnh cái lò gạch cũ hiện ra ở đoạn kết khiến người ta liên tưởng đến những cuộc đời như Chí về sau. Và người đọc tự đặt ra câu hỏi, đến tận bao giờ mới hết những Chí Phèo? Hết những Bá Kiến?

>> Xem thêm: Cái chết của Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của Nam Cao

>> Xem thêm: Phân tích chi tiết bát cháo hành của Thị Nở trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

>> Xem thêm: Phân tích nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao

>> Xem thêm: Soạn Bài Chí Phèo – Phần Hai: Tác Phẩm Chí Phèo Của Nhà Văn Nam Cao

>> Xem thêm: Soạn bài Chí Phèo. Phần một: Tác giả Nam Cao

>> Xem thêm: Phân tích hình ảnh Thị Nở trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

>> Xem thêm: Phân tích tình yêu của Chí Phèo và Thị Nở trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao

Spread the love
Loading...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *