Home / SOẠN BÀI / Soạn Bài Tự Tình Của Tác Giả Hồ Xuân Hương

Soạn Bài Tự Tình Của Tác Giả Hồ Xuân Hương

Đề bài: Soạn bài thơ Tự tình của Hồ Xuân Hương

BÀI LÀM

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

>> Xem thêm: Tâm Sự Của Hồ Xuân Hương Trong Bài Tự Tình

Những nét chính về tác giả

  • Hồ Xuân Hương quê ở Quỳnh Lưu – Nghệ An nhưng sống chủ yếu ở kinh thành Thăng Long.
  • Cuộc đời, tình duyên của Hồ Xuân Hương có nhiều éo le, ngang trái
  • Sáng tác của Hồ Xuân Hương gồm cả chữ Nôm và chữ Hán.
  • Hiện có khoảng trên dưới 40 bài thơ Nôm của Hồ Xuân Hương.
  • Tập thơ Lưu Hương Ký (phát hiện năm 1964) gồm 24 bài chữ Hán và 26 bài chữ Nôm.
  • Hồ Xuân Hương viêt về phụ nữ, trào phúng mà trữ tình.
  • Thơ Hồ Xuân Hương là tiếng nói thương cảm đối với người phụ nữ, là sự khẳng định, đề cao vẻ đẹp và khát vọng của họ.
  • Hồ Xuân Hương từng được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”

Những nét chính về tác phẩm

  • Tự Tình (bài 2) nằm trong chùm thơ Tự tình gồm 3 bài của Hồ Xuân Hương.
  • Tác phẩm thể hiện tâm trạng, thái độ của Hồ Xuân Hương: vừa đau buồn, vừa phẫn uất trước duyên phận, gắng gượng vươn lên nhưng vẫn rơi vào bi kịch.

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

Câu 1.

Hoàn cảnh và tâm trạng của tác giả trong bốn câu thơ đầu:

“Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn

Trơ cái hồng nhan với nước non

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh

Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn.”

Về hoàn cảnh của Hồ Xuân Hương:

  • Thời gian: Đêm khuya thanh vắng với tiếng trống canh dồn.
  • Không gian: Vắng lặng, im ắng, trên bầu trời chỉ có một vầng trăng khuyết.
  • Hoạt động: Hồ Xuân Hương đang uống rượu

Về tâm trạng của Hồ Xuân Hương

  • Lúc này, chỉ có một mình, lại ở trong hoàn cảnh đêm khuya vắng lặng, nỗi buồn của Hồ Xuân Hương càng thêm da diết và thấm thía.
  • Phẫn uất trước duyên phận. Hồ Xuân Hương nửa tỉnh nửa say trong tâm trạng vừa đau buồn, vừa phẫn uất. Câu thơ “trơ cái hồng nhan với nước non” đã thể hiện rất rõ sự xót thương và đau khổ của Hồ Xuân Hương cho chính bản thân mình.

soan bai tu tinh

Cả 4 câu thơ đều thấm đượm nỗi niềm buồn thương day dứt của tác giả. Đặc biệt, nữ thi sĩ đã dùng hình ảnh “Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn” để ẩn dụ về cuộc đời mình. Ở cái lứa tuổi đã “bóng xế” mà tình duyên vẫn chưa trọn vẹn. Giống như vầng trăng kia “khuyết chưa tròn”. Giữa trăng và người lúc này có mối tương quan mật thiết với nhau.

Câu 2.

Hình tượng thiên nhiên trong hai câu thơ 5 và 6 đã góp phần vào diễn tả tâm trạng, thái độ của nhà thơ trước số phận:

“Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám

Loading...

Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn”

  • Trong hai câu thơ này, Hồ Xuân Hương đã tả rất thực về thiên nhiên xung quanh mình. Nhưng sẽ không có gì lạ nếu tác giả không dùng những động từ mạnh và phép đảo ngữ để nhấn mạnh cảnh vật. Đó là hình ảnh những đám rêu trên mặt đất. Chúng chỉ là một loại tảo rất nhỏ bé, rất mềm yếu nhưng khi được nhìn bằng tâm trạng đau đau khổ, đang khát khao hạnh phúc, chúng bỗng trở nên mạnh mẽ đến nỗi “xiên ngang mặt đất”. Những hòn đá cũng vậy, chúng “đâm toạc chân mây”.
  • Hình ảnh tả thực nhưng ẩn chứa nỗi niềm tâm tư của tác giả. Rêu và đá chỉ là những sự vật vô tri vô giác, nhưng qua đó, Hồ Xuân Hương muốn thể hiện  niềm khát khao tự do, khát khao hạnh phúc của mình.
  • Biện pháp đảo ngữ cũng đã góp phần rất lớn vào việc nhấn mạnh nỗi lòng của tác giả.

Câu 3.

Tâm sự của tác giả trong hai câu thơ kết:

“Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

Mảnh tình san sẻ tí con con”

  • Hồ Xuân Hương ngao ngán số phận hẩm hiu, đau thương của mình.
  • “Xuân đi xuân lại lại” – mùa xuân của tự nhiên là mùa xuân tuần hoàn, xuân đi xuân lại đến. Nhưng mùa xuân của đời người, của tuổi trẻ thì không, chỉ có một mà thôi. Và mỗi một mùa xuân của đất trời qua đi, lại là một lần nữa tuổi xuân của tuổi trẻ cũng lui dần vào quá khứ chứ không quay trở lại được như mùa xuân của tự nhiên.
  • “Mảnh tình” – đã là mảnh tình nghĩa là một cuộc tình rất mong manh, nhỏ bé. Hồ Xuân Hương tiếc nuối cho mình, bất lực trước sự phá hủy của thời gian. Khi mùa xuân qua đi đã chẳng trở lại, có mỗi mảnh tình mong manh thôi cũng lại “san sẻ tí con con”.

Câu 4.

Bài thơ vừa nói lên bi kịch duyên phận, vừa cho thấy khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương.

Xuyên suốt cả bài thơ là giọng điệu đau buồn, oán trách và tủi hổ. Một người con gái ôm bao nỗi niềm tương tư trong đêm trăng mờ trống vắng. Ở nơi ấy, chỉ còn lại những tiếng trống canh “văng vẳng” từ xa vọng lại với hình ảnh một người con gái “Trơ cái hồng nhan với nước non”. Tác giả cố tình dùng từ “trơ” như để bộc bạch về thân phận bẽ bàng của mình. “Cái hồng nhan” cũng được thể hiện một cách đầy xót xa. Hương rượu thoang thoảng đưa nhưng không đủ làm người ta say, giống như hương tình kia quá mờ nhạt mong manh không đủ để trái tim nhà thơ thấm thía.

Đau đớn và buồn tủi, nhưng Hồ Xuân Hương vẫn khát khao niềm hạnh phúc với một tình yêu đúng nghĩa. Ngay cả đám rêu yếu mềm dưới đất còn có thể “xiên ngang mặt đất”, những hòn đá có thể “đâm toạc chân mây” thì cớ gì mà nữ thi sĩ không vượt lên được những bất hạnh những khổ đau của cuộc đời mình.

Khát khao hạnh phúc, khát khao yêu đương nhưng lại một lần nữa bi kịch đến với Hồ Xuân Hương khi mùa xuân qua đi lấy đi cả tuổi thanh xuân của đời người. Một chút tình duyên giờ cũng chỉ còn là một mảnh tình “tí con con”.

>> Xem thêm: Phân tích bài thơ Tự tình của Hồ Xuân Hương

>> Xem thêm: Phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình trong bài thơ Tự Tình

Spread the love
Loading...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *