Home / SOẠN BÀI / Soạn Bài Tức Nước Vỡ Bờ Ngắn Nhất Của Ngô Tất Tố

Soạn Bài Tức Nước Vỡ Bờ Ngắn Nhất Của Ngô Tất Tố

Đề bài: Soạn Bài Tức Nước Vỡ Bờ Ngắn Nhất Của Ngô Tất Tố

BÀI LÀM

I. Kiến thức cơ bản về tác giả, tác phẩm 

1. Tác giả 

Ngô Tất Tố (1893-1954) quê ở Lộc Hà-Từ Sơn-Bắc Ninh (nay thuộc Đông Anh-Hà Nội). Trước Cách mạng tháng Tám, ông là một học giả, một nhà báo nổi tiếng và là một nhà văn hiện thực xuất sắc với nhiều tác phẩm phóng sự, tiểu thuyết nổi tiếng như: Tắt đèn (1937), Tập án cái đình (1939), Lều chõng (1939), Việc làng (1940)… Sau Cách mạng, ông nhiệt thành tham gia kháng chiến. Năm 1996, ông được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

Ngô Tất Tố là nhà văn chuyên viết về nông thôn với một tinh thần nhân đạo cao cả, yêu ghét rạch ròi, cảm thông và trân trọng những con người bé nhỏ trong xã hội.

2. Tác phẩm

Tiểu thuyết "Tắt đèn" là một trong những tác phẩm có giá trị nhất của văn học hiện thực Việt Nam giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám, cũng là tác phẩm tiêu biểu nhất của ông. Trong "Tắt đèn", Ngô Tất Tố đã tập trung phản ánh bộ mặt thật tàn ác của xã hội thực dân nửa phong kiến và nỗi thống khổ của người nông dân Việt Nam: Cảnh nông thôn ngột ngạt trong ngày thu thuế, cảnh sống cơ cực của vợ chồng chị Dậu- điển hình cho số phận của những người nông dân cùng khổ, cùng cực bị áp bức tàn bạo bởi những luật lệ bất công, phi lí của bọn thống trị. 

Đoạn trích "Tức nước vỡ bờ" trích trong chương XVIII của tiểu thuyết "Tắt đèn".

3. Tóm tắt văn bản

Cháo chín, chị Dậu múc một bát bưng đến cho chồng. Anh Dậu cố ngồi dậy, chưa kịp ăn thì cai lệ và người nhà lí trưởng đã sầm sập tiến vào với những roi song, tay thước và dây thừng. Chúng quát tháo, chửi mắng thậm tệ, bắt vợ chồng chị phải nộp ngay tiền sưu còn thiếu. Chị Dậu cố van xin nhưng cai lệ đã đánh chị và chực trói anh Dậu. Tức quá, chị đã liều mạng cự lại, túm lấy cổ cai lệ dúi hắn ngã chỏng quèo trên mặt đất. Sau đó túm tóc người nhà lí trưởng lẳng cho một cái, làm hắn ngã nhào ra thềm.
tuc nuoc vo bo

II. Trả lời câu hỏi trong SGK

Câu 1

Vụ thuế đang vào thời điểm gay gắt nhất, quan sắp về tận làng để tróc thuế, bọn tay sai càng hung hăng xông vào nhà những người chưa nộp thuế để đánh, trói, đem ra đình cùm kẹp. Chị Dậu đã phải bán con, bán chó, bán cả gánh khoai để nộp suất sưu cho chồng, nhưng bọn hào lí lại bắt nhà chị phải nộp cả thuế cho người em chồng đã chết từ năm ngoái, thành ra anh Dậu thiếu thuế.

Khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu để bắt người, chị Dậu vừa bưng bát cháo cho chồng và đang hồi hộp cố đợi cháo nguội để ép chồng ăn lấy vài húp. Anh Dậu đang ốm đau tưởng như đã chết đêm qua, giờ đây mới tỉnh lại, nếu bị đánh trói tiếp thì khó giữ được mạng sống. Tình thế của chị Dậu lúc này là rất lo chồng bị đánh, trói lần nữa và chị phải bảo vệ được mạng sống cho chồng.

Câu 2

Cai lệ là viên quan chỉ huy một tốp lính, là chức quan thấp nhất trong quân đội chế độ cũ. Hắn tỏ ra là một tên tay sai đắc lực của cái xã hội bất công, tàn bạo và có vai trò đắc lực trong việc truy thu sưu thuế của nông dân. Có thể nói việc đánh trói người là "nghề" của hắn, được hắn làm có kĩ thuật và sự say mê. Hắn hung dữ, sẵn sàng làm tội ác mà không hề run tay, cũng không bị ngăn chặn vì hắn đại diện cho "Nhà nước", nhân danh "phép nước" để hành động. Hắn cứ nhằm vào anh Dậu mà không bận tâm đến anh ốm sắp chết, hắn bỏ ngoài tai những lời van xin của chị Dậu, đáp lại bằng những hành động hung hãn và lời nói tàn nhẫn. Có thể nói, tên cai lệ vô danh, không chút tính người là hiện thân đầy đủ, rõ rệt nhất của cái "nhà nước" bất nhân bấy giờ.

Câu 3

Chị Dậu hết mực thương chồng, lo cho chồng đang ốm, bị đánh trói từ hôm qua đến giờ chưa có tí gì vào bụng nên đang cố ép cho chồng húp ít cháo. Khi tên cai lệ và người nhà lí trưởng xông vào, bản tính lương thiện và thói quen chịu đựng, nhẫn nhịn của những người nông dân trong xã hội cũ khiến chị chỉ biết van xin lễ phép để gợi lòng thương của ông cai.

Nhưng tên cai lệ không thèm nghe chị đến nửa lời, đáp lại lời van xin của chị là những quả "bịch" vào ngực và nhảy vào cạnh anh Dậu. Tức quá không thể chịu được, chị liều mạng chống lại. Thoạt đầu, chị cự lại bằng lí lẽ: "Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ!". Lúc này chị không còn xưng "cháu" mà xưng "tôi" ngang hàng với bọn chúng. Bằng sự thay đổi đó, chị đã đứng thẳng lên có vị thế của kẻ ngang hàng, dám nhìn thẳng vào mặt đối thủ. Khi tên dã thú ấy không thèm đếm xỉa gì đến câu nói của chị, còn tát vào mặt chị một cái "đánh bốp", thì chị vụt đứng dậy với niềm căm giận ngùn ngụt. Chị nghiến hai hàm răng: "Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem!". Chị Dậu lúc này đã chuyển hẳn cách xưng hô, "mày-bà" khẳng định tư thế đứng lên đầu chúng, không còn chút sợ hãi nào nữa. Điều đó thể hiện sự căm giận khinh bỉ đến cao độ, chị không còn đấu lí với những kẻ thi hành "phép nước" ấy nữa mà chị ra tay đấu lực với chúng. Chị xông ra túm lấy cổ hắn giúi ra cửa, làm tên cai lệ ngã chỏng quèo, người nhà lí trưởng thì bị chị túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm.

Loading...

Đoạn trích cho thấy, chị Dậu là một người phụ nữ nông dân mộc mạc, khiêm nhường, giàu lòng vị tha, biết nhẫn nhục chịu đựng nhưng không hoàn toàn yếu đuối, không chỉ biết sợ hãi mà trái lại có tinh thần phản kháng tiềm tàng, có sức sống mạnh mẽ, khi bị đẩy tới bước đường cùng đã dám vùng lên chống trả quyết liệt.

Câu 4

Đoạn trích diễn tả diễn biến tâm trạng chị Dậu từ chỗ cam chịu, van xin tên cai lệ và người nhà lí trưởng tha cho chồng đến chỗ vùng dậy quật ngã tên cai lệ và người nhà lí trưởng. Ngòi bút hiện thực Ngô Tất Tố đã làm toát lên lô gic hiện thực: có áp bức, có đấu tranh, "tức nước vỡ bờ". Trong "tắt đèn", Ngô Tất Tố chưa chỉ ra được con đường đấu tranh cách mạng là tất yếu nhưng bằng cảm quan hiện thực mạnh mẽ, nhà văn đã cảm nhận được xu thế "tức nước vỡ bờ" và sức mạnh to lớn khôn lường của sự "vỡ bờ" đó.

Câu 5

Ý kiến của nhà phê bình văn học Vũ Ngọc Phan: đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một đoạn tuyệt khéo

Đây là một đoạn tạo nên những tình huống bất ngờ cho người đọc. Cai lệ chỉ là một tên tay sai vô danh nhưng được tác giả tập trung miêu tả nổi bật. Từ giọng quát thét hống hách đến những lời lẽ xỏ xiên đểu cáng và hành động hung hãn xông vào trói anh Dậu, cái giọng "khàn khàn vì hút nhiều sái cũ", thân hình "lẻo khẻo" vì nghiện ngập đến cái tư thế "ngã chỏng quèo" mà miệng vẫn còn "nham nhảm thét trói"… Tất cả đều làm nổi bật về một tên tay sai trắng trợn, đểu giả, đê tiện.

Bên cạnh đó, nhân vật chị Dậu mọi lời lẽ, cử chỉ, hành động đều cho thấy một tính cách nhất quán, cũng khá đa dạng: vừa van xin, lễ phép, vừa ngỗ nghịch, quyết liệt, vừa chan chứa tình yêu thương với chồng, vừa ngùn ngụt căm thù với bọn tay sai đểu cáng. Đoạn văn miêu tả cảnh chị Dậu liều mạng cự lại hai tên tay sai được miêu tả linh hoạt, sống động, các hoạt động dồn dập, rộn rã nhưng vẫn rõ nét, không rối, mỗi chi tiết đều đắt. 

Câu 6

Nhà văn Nguyễn Tuân cho rằng Ngô Tất Tố đã xui người nông dân nổi loạn qua tác phẩm "tắt đèn". Nhận định này hoàn toàn đúng vì trong tác phẩm Ngô Tất Tố tuy chưa chỉ ra cho người nông dân cách đấu tranh cách mạng nhưng ông đã làm toát lên cái chân lí hiện thực rất đơn giản của cuộc sống, tức nước ắt vỡ bờ, ở đâu có áp bức ở đó có đấu tranh và con đường tự giải phóng cứu lấy mình là một con đường tất yếu của người nông dân dưới chế độ cũ.

III. Tổng kết 

1. Nội dung ý nghĩa 

Đoạn trích "tức nước vỡ bờ" hàm chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc: vừa vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của chế độ thực dân phong kiến đương thời mà kẻ đại diện ở đây chính là tên cai lệ; vừa miêu tả chân thực tình cảnh cùng đường vô cùng cực khổ của người nông dân, khiến họ phải quyết liệt chống lại bọn tay sai của giai cấp thống trị. Điều đó nói lên một quy luật tất yếu: có áp bức có đấu tranh, tức nước thì phải vỡ bờ. Nhưng quan trọng nhất, đoạn trích còn cho ta thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam, vừa giàu tình thương, vừa tiềm tàng sức phản kháng mạnh mẽ.

2. Đặc sắc nghệ thuật 

Thành công nghệ thuật ở đây là nghệ thuật xây dựng nhân vật. Tác giả đã khắc họa rõ nét hai nhân vật đối lập thể hiện bản chất của hai loại người. Cách kể chuyện hấp dẫn, kịch tính phát triển bất ngờ mà hợp lý, ngôn ngữ miêu tả sinh động…tất cả làm cho tính cách của mỗi nhân vật như hiển hiện trước mắt bạn đọc: tên cai lệ thô lỗ, hung bạo, còn chị Dậu khi thì mềm mỏng van xin, khi thì quyết liệt…Đây là một trong những đoạn văn hay nhất của "tắt đèn", in đậm phong cách của Ngô Tất Tố.

>> XEM THÊM: Phân tích nhân vật chị Dậu trong tác phẩm "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố

Soạn Bài Tức Nước Vỡ Bờ Ngắn Nhất Của Ngô Tất Tố
Rate this post
Spread the love
Loading...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *