Home / VĂN MẪU THCS / Văn mẫu lớp 8 / Phân Tích Đoạn Trích Trong Lòng Mẹ Của Nguyên Hồng

Phân Tích Đoạn Trích Trong Lòng Mẹ Của Nguyên Hồng

Đề bài: Phân Tích Đoạn Trích Trong Lòng Mẹ Của Nguyên Hồng

BÀI LÀM

Nhận xét về con người và văn chương Nguyên Hồng, giáo sư Nguyễn Đăng Mạnh đã viết: "Nguyên Hồng đã sống hơn sáu mươi năm, viết hơn bốn mươi năm, ông đã đổ ra bao nhiêu nước mắt cho đời và cho nghệ thuật. Bây giờ nằm dưới ba tấc đất dòng nước mắt ấy có vơi cạn được không?". Và trong rất nhiều những giọt nước mắt ông đã đổ ra ấy, có những giọt nước mắt xót xa cho đời mình, cho người mẹ dấu yêu, cho hồi kí "Những ngày thơ ấu" làm lòng người rưng rưng. Đoạn trích "Trong lòng mẹ" thuộc chương IV được coi là đoạn trích hay nhất, nó không chỉ làm "đổ ra bao nhiêu nước mắt" của chính người viết mà còn làm rất nhiều thế hệ độc giả cũng nhòa lệ khi đọc những trang văn về tình mẫu tử thiêng liêng ấy.

Trước khi trở thành một người cầm bút, trở thành một nhà văn nổi tiếng, Nguyên Hồng từng trải qua một tuổi thơ cơ cực đầy sóng gió. Người cha thất nghiệp, sống u uất thầm lặng rồi chết trong nghèo túng và nghiện ngập. Khi ấy Nguyên Hồng mười hai tuổi. Người mẹ có trái tim khao khát yêu thương vì quá túng quẫn nên phải bỏ con đi kiếm ăn nơi phương xa. Chú bé Hồng đã mồ côi cha, lại vắng mẹ, sống lui thủi cô đơn giữa sự ghẻ lạnh, cay nghiệt của những người họ hàng giàu có, trở thành đứa bé đói rách, lêu lổng, thèm khát tình yêu thương. Kể lại tâm sự và cảnh ngộ của đứa bé – nhân vật bé Hồng, tập hồi kí "Những ngày thơ ấu" của Nguyên Hồng cho ta thấy bộ mặt lạnh lùng ghê rợn của xã hội đồng tiền, cái xã hội của đám thị dân máu mủ ruột thịt cũng thành khô héo và lạnh nhạt, cái xã hội đầy những thành kiến cổ hủ bủa vây và bóp nghẹt quyền sống của người phụ nữ. Đoạn trích "Trong lòng mẹ" không đầy bốn trang giấy, nhưng mỗi dòng chữ dường như cũng phập phồng, thổn thức bởi những rung động cực điểm của một trái tim thơ ngây yêu mẹ tha thiết, cháy lòng. Hiển hiện qua những dòng hồi kí, người đọc như cảm thấu được mọi cung bậc: đau đớn, tủi hận, xót xa, căm giận, sung sướng, hạnh phúc…của bé Hồng. Tất cả cung bậc đó được khởi nguồn từ một trái tim yêu mẹ.

Trước hết, những rung động ấy được thể hiện bằng phản ứng quyết liệt của bé Hồng trước những lời nói của bà cô xấu bụng. Xa mẹ, rất nhớ mẹ, muốn gặp mẹ nhưng khi cô nói: "Có muốn vào Thanh Hóa chơi với mợ mày không?", tưởng đến khuôn mặt "rầu rầu và hiền từ của mẹ" bé toan trả lời có nhưng nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt rất kịch của bà cô, Hồng cúi đầu đáp: "Không! Cháu không muốn vào". Đây có thể coi là phản ứng thông minh, xuất phát từ một trái tim nhạy cảm và lòng tin yêu mẹ sâu sắc. Nhưng vì trái tim non nớt, khi người bà cô ngọt ngào: "Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu và thăm em bé nữa chứ" thì lòng chú thắt lại, khóe mắt cay cay…"nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hòa đầm đìa ở cằm, ở cổ…cười dài trong tiếng khóc". Nỗi đau của chú âm thầm cố kìm nén bên trong giờ đây không thể nào kìm giữ nổi, đã vỡ ra thành nước mắt. Mặc dù không đời nào tình thương mẹ của chú lại bị những "rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến" nhưng lời nói của người bà cô quả như mũi dao ghê gớm, sắc lạnh đã chạm đến nơi dễ tổn thương nhất của một trái tim thơ ngây đã từng rỉ máu vì nỗi đau xa mẹ. Tình thương và niềm tin yêu mẹ trào dâng với bao cảm xúc thơ ngây bồng bột vì người mẹ tội nghiệp: "Tôi thương mẹ tôi và căm tức sao mẹ tôi lại sợ hãi những thành kiến tàn ác mà xa lìa anh em tôi để sinh nở một cách giấu giếm, trốn tránh như một kẻ giết người lúng túng với con dao vấy máu".

Từ nỗi đớn đau vì thương mẹ, bé Hồng căm phẫn những cổ tục đày đọa mẹ chú qua hình ảnh so sánh thật dữ dội. Đến đây tình thương mẹ trào lên như bão nổi, giằng xé với bao phẫn uất: "Giá những cổ tục đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ lấy ngay mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi". Nhà văn đã sử dụng các động từ chỉ hành động mạnh: vồ, cắn, nhai, nghiến với sắc thái biểu cảm ngày càng tăng, khiến lời văn dường như sôi sục, tuôn trào đặc tả tâm trạng phẫn uất, căm giận cao độ của bé Hồng với những thành kiến vô hình đã làm khổ mẹ chú. Qua đó ta càng thấu hiểu bé Hồng thương mẹ đến chừng nào.

Loading...

Trong xã hội phong kiến xưa, biết bao người phụ nữ đã phải chôn vùi tuổi xuân vì những thành kiến vô hình mà ác nghiệt ấy. Từ câu chuyện riêng của mẹ mình, Nguyên Hồng đã truyền tới người đọc nội dung mang ý nghĩa xã hội sâu sắc bằng những dòng văn giàu cảm xúc và hình ảnh thật ấn tượng. Thông qua những rung cảm của trái tim người con, Nguyên Hồng đã phát biểu quan điểm nhân đạo tiến bộ của mình, dứt khoát đứng về phía người phụ nữ mà thông cảm, bênh vực họ trước những thành kiến tàn ác của xã hội phong kiến. Từ tình thương và niềm tin yêu mẹ, có một niềm khát khao âm thầm, cháy bỏng luôn ấp ủ trong lòng bé Hồng: được gặp mẹ. Xa mẹ nhưng dường như vẫn bấm đốt ngón tay, tính từng ngày khắc khoải, chờ mong mẹ về. Người mẹ đã trở về, nỗi nhớ, niềm mong của bé Hồng đã trở thành hiện thực. Đến đây có thể nói, những rung động về mẹ của bé Hồng đã đến độ cực điểm qua ngòi bút miêu tả của nhà văn. Đầu tiên là cảm giác bối rối, hồi hộp đến nghẹn ngào của bé Hồng khi vừa tan trường ra nhìn thấy người đàn bà ngồi trên xe kéo giống mẹ, bé vội đuổi theo gọi: "Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi!". Tiếng gọi ấy bao lâu nay chỉ là tiếng nấc thầm đau khổ của trái tim thơ dại. Chú chạy ríu cả chân lại vì mừng rỡ, sung sướng, vội vã đến cuống quýt tội nghiệp như sợ bóng hình mẹ tan biến mất. Mong ngóng bao ngày, giây phút gặp mẹ, bé Hồng vẫn cảm thấy như quá đột ngột, niềm vui, niềm hạnh phúc được gặp mẹ khiến chú bất ngờ không dám tin vào mắt mình nữa để nghĩ rằng: "nếu người quay lại ấy là người khác…và cái lầm đó không những làm cho tôi thẹn mà còn tủi cực nữa, khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc". Lời văn miêu tả với hình ảnh so sánh gợi cảm, nhà văn đã lấy hình ảnh người khách bộ hành ngã gục giữa sa mạc, với đôi mắt đăm đắm nhìn đến gần rạn nứt để so sánh với khát khao gặp mẹ cháy bỏng mãnh liệt của bé Hồng. Còn người mẹ lại được so sánh như dòng nước trong suốt để nói rằng mẹ chú là nguồn sống, là sự hiền hòa, bao dung như dòng nước mát làm dịu lòng con trước nỗi đắng cay của cuộc đời. Chỉ có mẹ mới đưa con từ cõi chết trở về với sự sống. Được ngồi lên xe cùng mẹ, chú òa khóc nức nở khiến mẹ chú cũng "sụt sùi" theo. Trước đây, nước mắt bé Hồng từng "chan hòa, đầm đìa, ròng ròng" rơi xuống từ niềm đau, nỗi khổ của mẹ. Bây giờ vẫn là dòng nước mắt nhưng nó vỡ òa ra vì bàng hoàng, sung sướng đến tột cùng. Đó là dòng nước mắt nhân lên niềm vui, nở bừng ánh sáng hạnh phúc trong giây phút hội ngộ của tình mẫu tử thiêng liêng.

doan trich trong long me

Đoạn văn miêu tả kết hợp với tự bạch một cách tài tình, thể hiện một cách tinh tế trạng huống và sự phát triển tâm lí trong cái thế giới tưng bừng mãnh liệt của sự hồi sinh. Từ "mẹ tôi" như sáng lên, tràn ngập âm vang và đầy kiêu hãnh. Mùi quần áo, cảm giác ấm áp, hơi thở gần gũi tỏa từ nơi mẹ như thắp lên sức sống khôn cùng, thức dậy và bừng lên từ tâm khảm những tình cảm ruột thịt thiêng liêng. Trong trạng thái vui sướng khôn cùng ấy, Nguyên Hồng đã viết những câu văn thấm đẫm tình mẫu tử: "Phải bé lại lăn vào trong một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng". Không hạnh phúc nào sánh nổi hạnh phúc được "lăn vào", "áp mặt" đón nhận sự yêu chiều của mẹ, có lẽ bởi vậy suốt đoạn đường từ ngã tư đầu trường học về đến nhà, chú bé Hồng không thể nhớ mẹ đã hỏi và đã trả lời mẹ những câu gì, mà chỉ bồng bềnh trôi trong vui sướng, vì thế những câu nói xúc xiểm của người cô ác nghiệt cũng chỉ là "thoáng qua" và "bên tai ù ù của tôi, câu nói ấy bị chìm ngay đi, tôi không mảy may nghĩ ngợi gì nữa". Câu văn sáng bừng nét hồn nhiên thơ dại và lấp lánh vẻ đẹp nhân bản. Những tủi cực dồn nén bấy nay dường như tức khắc bị xua tan, nhường chỗ cho ăm ắp tình cảm mẹ con đậm đà ấm áp. "Trong lòng mẹ" đem đến cho người đọc một cảm xúc đặc biệt. Mỗi trạng huống, sắc thái đau khổ và hạnh phúc của nhân vật chính trong truyện vừa gây xúc động mạnh mẽ, vừa có ý nghĩa lay thức những tình cảm nhân văn. Người đọc dường như hồi hộp cùng mạch văn và con chữ, cùng ghê rợn một hình ảnh bà cô thâm độc, cùng đau xót với một người cháu đáng thương và cũng như chia sẻ hạnh phúc bàng hoàng trong tiếng khóc nức nở của chú bé khi gặp mẹ. Giọng văn của Nguyên Hồng khi thong thả, lạnh lùng, khi thiết tha, rạo rực, giản dị mà lôi cuốn bởi ngôn ngữ giàu hình ảnh, tạo nên những chi tiết sống động, đặc sắc và thấm đẫm tình người. "Trong lòng mẹ" đã khẳng định chân thành và cảm động niềm khát khao bất diệt về tình mẫu tử. Có ý kiến cho rằng Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và nhi đồng, ông luôn yêu thương, bênh vực, đứng về phía những số phận yếu đuối, đau khổ, lầm than, bị vùi dập và bất hạnh. Điều đó thể hiện rõ nét qua việc xây dựng và lí giải thế giới nhân vật trong tác phẩm của ông. Luôn dành cho nhân vật phụ nữ và trẻ em những rung cảm sâu xa nhất, nhà văn đã thể hiện quan điểm thực sự tiến bộ trong việc phản ánh nỗi đau khổ và những khát vọng cuộc đời cao đẹp của họ Tiêu chí để bình giá hồi kí là sự chân thực. Mọi sự đẽo gọt, tô màu sẽ làm cho hồi kí trở thành vô nghĩa.

Chương "Trong lòng mẹ" rất chân thực và cảm động. Đó là giá trị văn chương đích thực. Lòng con thương nhớ, yêu kính mẹ, sung sướng và tự hào khi gặp lại mẹ, giọt nước mắt, cảm giác êm dịu khi được sà vào lòng mẹ hiền…đó là tình mẫu tử, lòng hiếu thảo. Những tình cảm sâu sắc ấy làm nên vẻ đẹp văn chương trong hồi kí của Nguyên Hồng hơn 60 năm về trước.

>> XEM THÊM: Soạn Văn Lớp 8 Bài Trong Lòng Mẹ Ngắn Gọn

Phân Tích Đoạn Trích Trong Lòng Mẹ Của Nguyên Hồng
Rate this post
Spread the love
Loading...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *