Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân Tích Bài thơ Tiến Sĩ Giấy Của Nguyễn Khuyến

Phân Tích Bài thơ Tiến Sĩ Giấy Của Nguyễn Khuyến

Đề bài: Phân Tích Bài thơ Tiến Sĩ Giấy Của Nguyễn Khuyến

BÀI LÀM

Nguyễn Khuyến là một nghệ sĩ có hồn thơ nhẹ nhàng, hóm hỉnh nhưng đầy thâm thúy. Bằng những sáng tác thấm đẫm chất trào lộng, Nguyễn Khuyến thực sự đã bộc lộ được tài năng trào phúng bậc thầy của mình. Để phê phán những kẻ vô dụng mang danh tiến sĩ và sự bất lực trước cuộc đời thi sĩ, Nguyễn Khuyến đã để lại cho đời một tác phẩm độc đáo: “Tiến sĩ giấy”.

>> XEM THÊM: Phân Tích Bài Thơ Thu Vịnh Của Nguyễn Khuyến

“Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai.
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng,
Nét son điểm rõ mặt văn khôi.
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ?
Cái giá khoa danh thế mới hời!
Ghế tréo, lọng xanh ngồi bảnh choẹ,
Nghĩ rằng đồ thật hóa đồ chơi!”

Có thể khẳng định rằng Nguyễn Khuyến là một con người hết sức thẳng thắn, không chấp nhận những gì chướng tai gai mắt, lừa bịp dối trá. Những câu thơ ông viết mang gái trị vạch trần và lột tẩy bản chất của con người, đồng thời bày tỏ cảm xúc của chính nhà thơ.

Khi đọc nhan đề bài thơ “Tiến sĩ giấy”, chúng ta cứ ngỡ đây là một món đồ chơi của trẻ con sử dụng trong những dịp lễ Tết thường niên. Ở đây hình ảnh những tiến sĩ giấy hiện lên với thái độ bị mỉa mai sâu cay:

“Cũng cờ cũng biển cũng cân đai

Cũng gọi ông nghè có kém ai”
Khi một ai đó thi đỗ tiến sĩ thì người đó cũng  sẽ được triều đình vinh danh rước cờ kiệu, và có ngựa khiêng về làng vinh quy bái tổ. Người được đỗ đạt chắc chắn được triều đình ban cho mũ mão cân đai và được xứng danh gọi với cái tên chính  là ông Nghè. Và ở đây “Tiến sĩ giấy” cũng tương tự như thế, rất uy danh và được khắc tên trên bảng rồng. Nhân vật xuất hiện lên với vẻ bề ngoài phô trương và ra oai tự đắc như một người trở về từ thành công.

bai tho tien si giay

Nguyễn Khuyến đã rất tinh tế sử dụng từ “cũng” khi miêu tả về những ông tiến sĩ giấy. Điều này khiến cho sự trang nghiêm trang trọng không còn mà thay vào đó là sự giễu cợt như một trò chơi lố bịch mà thôi. Nhà thơ thể hiện thái độ châm biếm sâu cay những nhân vật hữu danh vô thực, chỉ có danh tiếng hão huyền chứ không hề có chút khí chất và tài năng gì cả. Tất cả bọn chúng chỉ là lũ quant ham ô, vơ vét tiền của nhân dân để phục vụ chính bản thân chúng mà thôi. Có nghĩa rằng cái danh tiến sĩ của chúng thực sự cũng chỉ là “tiến sĩ giấy” như một trò chơi con nít thông thường.

“Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng
Nét son điểm rõ mặt văn khôi”

Cái vẻ bề ngoài xa hoa tráng lệ cốt yếu là để chúng che đi cái ngu dốt bên trong, để chúng oai với đời chứ thực chất bên trong là một khối rỗng tuếch, vô tích sự. Những kẻ đó giống như một con rối di động, mang cái vỏ bọc cao sang để nịnh bợ dối trá, không giúp ích gì cho dân cho đời. Đúng là chỉ cần có một “mảnh giấy” nhỏ bé, ta tô vẽ những màu sắc loè loẹt thì sẽ tạo ra được một ông tiến sĩ giấy không hơn không kém. Tác giả cho thấy những hình ảnh đối lập tương phản rõ nét giữa một bên là mảnh giấy với thân giáp bảng, một bên là mặt văn khôi. Bọn chúng không hề được coi trọng, ngược lại tác giả thẳng tay chỉ trích vạch trần lớp vỏ bọc giả tạo hào nhoáng bên ngoài.

Loading...

Khi triều đình mở những khoa thi tuyển chọn nhân tài, mục đích cuối cùng là tìm được những người có tâm có tài để phục vụ cho việc xây dựng đất nước, cống hiến cho dân tộc. Thế nhưng những tên tiến sĩ giấy này chỉ là những tên sáo rỗng, mua quan chức và mua danh hiệu mà thôi.

“Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ

Cái giá khoa danh ấy mới hời”

Danh hiệu tiến sĩ trở thành một món hang có thể mang ra trao đổi mua bán bằng vật chất tiền bac. Nó không còn là kết quả của sự khổ công đèn sách, không còn là tâm huyết của những bậc anh tài muốn mang trí tuệ ra giúp nước giúp đời nữa. Điều này được vạch trần sâu rõ qua những cụm từ đầy tính mỉa mai: “sao mà nhẹ”; “thế mới hời”. Đồng tiền trở thành vật ngang giá, thành thước đo cho mọi thứ, bao gồm cả chức tước và tài năng. Đọc câu thơ, ta thấy khinh bỉ những tên tiến sĩ giấy hữu danh vô thực, đồng thời thấy đáng buồn cho thời cuộc bấy giờ. Đây là sự đau đớn xót xa của nhà thơ khi phải chứng kiến sự thật này tái diễn hàng ngày hàng giờ.

“Ghế chéo lọng xanh ngồi bảnh chọe

Nghĩ  rằng đồ thật hóa đồ chơi”.

Ở hai câu thơ cuối, mọi sự được lật ngửa một cách trực tiếp, chính diện. Hình ảnh “ghế chéo lọng xanh” là những thứ cao sang quyền quý, mang phong thái uy quyền của những người chính nghĩa cương trực, của những bậc quan thông minh trí tuệ sang ngời. Thế nhưng khi đặt địa vị đó vào những tên tiến sĩ giấy, chúng ngồi “bảnh choẹ” như muốn khoe mẽ, cố gắng thể hiện bản thân. Một lần nữa nhà thưo cho độc giả thấy được dáng vẻ rỗng tuếch, phong thái tầm thường thích giương oai của bọn bù nhìn vô dụng. Thực chất, chúng chỉ là những tên tay sai, những con chó răm rắp nghe theo mệnh lệnh của bè lũ bán nước hại dân. Nguyễn Khuyến đã khẳng định cái nhìn của mình: “ Nghĩ rằng đồ thật hoá đồ chơi”. Nếu như khi đọc nhan đề, ta nghĩ tiến sĩ giấy là món đồ chơi, thì vào nội dung chúng ta mới biết chúng là con người bằng xương bằng thịt thật sự. Thế nhưng đến cuối cùng, thực chất thì chúng chỉ là bù nhìn, có danh mà không có tích sự gì hết. Hoá ra những tiến sĩ ấy là người nhưng thực chất lại không giống người, chúng lại chính là những món đồ chơi nằm trong tay bè lũ bán nước.

Như vậy, bài thơ “Tiến sĩ giấy” của Nguyễn Khuyến  bằng lời thơ chân thực, lột tả sâu sắc bản chất của những tên ham danh lợi mà vô tích sự. Tác giả gửi gắm đến mọi người lời khuyên về lối sống thực chất, vì nước vì dân chứ đừng biến mình thành trò chơi rẻ tiền trong tay kẻ khác. Lối viết trào phúng phê phán sâu cay khiến tác phẩm thật sự cuốn hút hấp dẫn.

Please follow and like us:
Loading...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial